Grab pospolity obw. 14-16

Opis:

Wysokopienny, liściasty drzewo o gęstej, kopulastej koronie, gładkiej, siwo-szarej korze i drobnych, piłkowanych liściach. Liście latem zielone, jesienią żółto-brązowe; kwitnie wiosną drobnymi kotkami. Owoce to orzeszki osadzone w rozpostartych, listko...

Charakterystyka:

Carpinus betulus (grab pospolity) z rodziny brzozowatych (Betulaceae) to liściaste drzewo rodzimie występujące w Europie Środkowej i Zachodniej oraz w części Azji Zachodniej. Dorasta zwykle do 10–20 m wysokości (lokalnie do 25–30 m), tworząc gęstą, kopulastą koronę. Kora jest gładka, szaro-srebrna; u starszych drzew może pękać i tworzyć płytowe pęknięcia. Liście są naprzemianległe, jajowate do eliptycznych, 4–12 cm długości, o wyraźnych żyłkach i drobno ząbkowanym brzegu. Latem mają żywą zieleń, jesienią przybierają odcienie żółci i brązu; przy formowaniu (żywopłoty) często pozostają suche liście wiszące na gałęziach przez zimę.

Kwitnienie przypada na wiosnę (IV–V). Roślina jest jednopienna: męskie kotki są dłuższe i bardziej widoczne, żeńskie mniejsze, osadzone w parach. Owoce to drobne orzeszki przyrośnięte do liściokształtnych, trójklapowych przylistków, które ułatwiają rozsiew wiatrem. Grab ma umiarkowane tempo wzrostu; w sprzyjających warunkach rośnie szybciej, przy słabych — wolniej.

Wymagania uprawowe: gatunek toleruje szeroki zakres gleb — od żyznych i wilgotnych po cięższe i gliniaste; dobrze radzi sobie także na glebach wapiennych. Preferuje stanowiska świeże do umiarkowanie wilgotnych, o dobrej przepuszczalności, i rośnie w pełnym słońcu oraz półcieniu. Jest mrozoodporny i dobrze znosi warunki miejskie, zanieczyszczenia powietrza oraz krótkotrwałe susze po ukorzenieniu. Dzięki dużej tolerancji na przycinanie jest chętnie stosowany na formowane żywopłoty, szpalery i formy plecione/cięte (tzw. fornirki, plecionki).

Zastosowanie: jako drzewo parkowe i alejowe, do nasadzeń pojedynczych i grupowych, w żywopłotach formalnych i nieformalnych, do formowania architektonicznego (plecionki, altanki żywopłotowe), do renaturyzacji i zadrzewień. Przydatny dla fauny — kwiaty dostarczają pyłku i nektaru, a gęsta korona stanowi schronienie dla ptaków.

Uprawa i pielęgnacja: sadzić w miejscu docelowym, podlewać młode drzewa podczas suszy; znosi silne cięcie — najlepiej wykonywać je późną zimą lub wczesną wiosną przed ruszeniem soków, ewentualnie po kwitnieniu. Rozmnaża się z nasion (wymagują zimnej stratyfikacji), przez sadzonki i szczepienie. Choroby i szkodniki: ogólnie odporny, lecz może być atakowany przez mszyce, przędziorki, niekiedy przez grzyby liściowe (m.in. mączniak), przy złych warunkach także przez choroby korzeniowe; regularna inspekcja i właściwa pielęgnacja minimalizują problemy.

Cechy szczególne: wysoka tolerancja na cięcie i zanieczyszczenia, dekoracyjne jesienne zabarwienie, trwałość i długowieczność (może dożywać wielu dziesiątek, a nawet kilkuset lat w korzystnych warunkach). Idealny wybór do formowanych elementów zieleni w krajobrazie miejskim i parkowym.